Algemene artikelen natuurbeschermingswetgeving
In het natuurbeschermingsrecht zijn ook verschillende onderwerpen aan de orde die ondanks de verschillende wetswijzigingen niet (wezenlijk) zijn veranderd. Het gaat daarbij vaak om meer algemene onderwerpen. Hieronder staat een overzicht van mijn artikelen hierover.
Papieren werkelijkheid, of toch niet?
Is het stikstofprobleem vooral een papieren werkelijkheid, of toch niet? Over het stikstofprobleem verschijnen in ieder geval veel ‘papieren’. In haar nieuwe column voor het LTB gaat Franca Damen onder andere in op het WUR-rapport ‘De Nederlandse stikstofcrisis: Van…
Bodem bereikt?
“Soms vraag ik me af wanneer we de bodem van het ‘stikstofmoeras’ bereiken. Je zou denken dat het (bijna) niet erger kan, maar de uitspraak van de Raad van State van 4 februari 2026 (ECLI:NL:RVS:2026:615) heeft de hoop nog verder doen…
Plan faalt
Naast de vergunning faalt nu ook het plan: ook bij omgevingsplannen geldt voortaan het gewijzigd toetsingskader voor intern salderen met stikstof. Daardoor zal voor omgevingsplannen vaker een passende beoordeling opgesteld moeten worden dan voorheen het geval was. De…
Wel spoed maar geen spoedwet
Het wetsvoorstel ‘Spoedwet vervangen omgevingswaarde stikstof’ (Spoedwet) voorziet in het verwijderen van de omgevingswaarden voor stikstof in artikel 2.15a van de Omgevingswet. Het wetsvoorstel verplicht daarnaast om een programma vast te stellen voor een…
Oplossingsrichtingen
Het stikstofdossier loopt steeds verder vast. Zelfs ontwikkelingen die zorgen voor een daling van stikstofdepositie zijn door de uitspraak van de Raad van State van 18 december 2024 stil komen te liggen. Provincies proberen te zoeken naar oplossingsrichtingen. Dat…
Lichtpuntjes
Lichtpuntjes in het stikstofdossier zijn helaas zeldzaam. Maar áls ze er zijn, is het eens te meer van belang om ze te benoemen. Lees de hele column van Franca Damen hierover in LTB 2025/46 (zie hier). Franca Damen, advocaat Damen Legal
Zoektocht
Zoektocht Er wordt al jarenlang gezocht naar oplossingen in het stikstofdossier, maar dat is vaak helaas tevergeefs. Overigens wordt in de praktijk ook nogal verschillend gedacht over de vraag wat nou een oplossing is. Om in oplossingen te denken, is een concept voor…
Hoop of wanhoop?
“Een prangend onderwerp in het stikstofdossier betreft de vele verzoeken van milieu-/natuurverenigingen om natuurvergunningen (vergunningen op grond van art. 2.7 lid 2 Wet natuurbescherming (oud) c.q. een omgevingsvergunning voor de Natura 2000-activiteit op…
Gebakken lucht
“Stikstof is eigenlijk maar gebakken lucht. Dat dacht ik toen ik de voorlichting van de Afdeling advisering van de Raad van State (Afdeling) over de rekenkundige ondergrens voor stikstof las.” Lees de hele column van Franca Damen hierover in LTB 2025/30…
Duurzamer wordt het niet
De rechtspraak dwingt – op basis van (een invulling van) de wetgeving – tot steeds verdergaande stikstofreductie, maar belemmert die stikstofreductie tegelijkertijd ook. Je kunt je afvragen of de Raad van State deze gevolgen bij het doen van de uitspraken van 18…
Verval van de wettelijke legalisatieplicht?
De minister ‘buigt’ de wettelijke legalisatieplicht dus ‘om’ naar het beëindigen van de PAS-melding. Dat de minister dit als een ‘oplossing’ bestempelt, roept de vraag op voor wie of wat de minister dit als een ‘oplossing’ ziet. Het is in ieder geval duidelijk dat de…
Nieuwe ronde, nieuwe kansen
De Habitatrichtlijn bepaalt niets over stikstof. Dat stikstof in Nederland zo belangrijk – of in de meeste gevallen zelfs doorslaggevend – is geworden bij de beoordeling van de invloed van activiteiten op Natura 2000-gebieden, is dus een eigen keuze van…
Drempel over
In mijn vorige column had ik het over koerswijzigingen van de politiek, overheden én de rechtspraak. Voor een koerswijziging moet je soms een drempel over. Dat geldt ook voor de wens van het kabinet om voor stikstof een rekenkundige ondergrens in te stellen –…
Koerswijziging
https://www.francadamen.com/wp-content/uploads/2025/04/LTB-Damen-artikel-LTB-2025-7.pdfNiet alleen de politiek en overheden doen aan koerswijzigingen, maar ook de rechtspraak. Het verbaast me soms hoe snel en onverwacht zulke koerswijzigingen in de rechtspraak zich voordoen. Een belangrijke koerswijziging vond plaats in de uitspraken van de Raad van…
Het PASt niet
Het is alweer bijna tien jaar geleden dat het Programma Aanpak Stikstof (PAS) in werking trad en alweer 5,5 jaar geleden dat het PAS sneuvelde in de uitspraak van de Raad van State van 29 mei 2019. Het PAS was namelijk niet voldoende passend beoordeeld en voldeed…
Waar gaat het heen?
Op 21 oktober 2024 stuurde de Minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur een brief naar de Tweede Kamer over bedrijfsgerichte doelsturing. Het kabinet wil het landbouwbeleid niet meer sturen op basis van middelvoorschriften, maar op basis van…
Bedrijfsadressen PAS-meldingen moeten openbaar
De minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit moet ook de bedrijfsadressen van PAS-meldingen openbaar maken. Dat oordeelde de Raad van State in een uitspraak van 19 januari 2022 ( ECLI:NL:RVS:2022:128 ). In een uitspraak van 27 januari 2021 oordeelde de Raad…
Vaste afstandsgrens voor stikstof: een update
In een Kamerbrief van 9 juli 2021 kondigde de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit aan dat voor stikstof voor alle emissiebronnen een vaste afstandsgrens van 25 km gaat gelden. Naar aanleiding hiervan zijn verschillende Kamervragen gesteld. In een…
Meetbare stikstofdepositie binnen 1 km van de bron
Terwijl de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit in een Kamerbrief van 9 juli 2021 een vaste afstandsgrens van 25 km voor stikstof heeft aangekondigd, is in haar Kamerbrief van 6 september 2021 iets interessants te lezen. In deze Kamerbrief heeft de…
Vaste afstandsgrens van 25 km voor stikstof
Voor stikstof gaat voor alle emissiebronnen een vaste afstandsgrens van 25 km gelden. Dat blijkt uit een Kamerbrief van de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit van 9 juli 2021. De afstandsgrens van 25 km betekent dat de stikstof afkomstig van stallen in…
Lelieteelt en Natura 2000: natuurvergunning nodig?
Op 18 juni 2021 heeft rechtbank Noord-Nederland een uitspraak gedaan over lelieteelt en Natura 2000-gebieden ( ECLI:NL:RBNNE:2021:2483 ). Blijkt uit deze uitspraak nu dat voor lelieteelt mogelijk een natuurvergunning nodig is? Volgens de rechtbank kan voor lelieteelt…
Wijziging tenaamstelling natuurvergunning
Kan tegen de wijziging van de tenaamstelling van een natuurvergunning geprocedeerd worden? Die vraag beantwoordde de Raad van State in een uitspraak van 31 maart 2021 ( ECLI:NL:RVS:2021:667 ). Wat was er aan de hand? Een voormalig pluimveehouder beschikt over een…
Kritisch advies over salderen en de pelsdierhouderij
Voor een vervroegde beëindiging van de pelsdierhouderij is een wetsvoorstel voorbereid. Het kabinet was voornemens om de stikstofruimte van de pelsdierhouderij in te zetten voor andere activiteiten. Maar een kritisch advies van de Afdeling advisering van de Raad van…
Verkeersbewegingen behoren tot vergund project
Als voor een bepaald project een natuurvergunning is verleend, dan geldt die ook voor de verkeersbewegingen die inherent zijn aan dat project. Dat bevestigde de Raad van State in een uitspraak van 18 november 2020 ( ECLI:NL:RVS:2020:2760 ). Wat is er aan de hand? Als…